Jakie są rodzaje zabezpieczeń kredytu?

Banki udzielają kredytów na różne kwoty i z różnym okresem spłaty. W każdym przypadku podejmują pewne ryzyko braku spłaty zobowiązania, ale korzystają z różnych zabezpieczeń, aby je ograniczyć. Wszystko zależy od rodzaju zobowiązania, zaciąganej kwoty i oceny Twojego wniosku. Czasami bank może udzielić kredytu dopiero, jeśli zgodzisz się na określone zabezpieczenie. Sprawdź, kiedy bank może tego wymagać i jakie są najczęściej stosowane zabezpieczenia.

Co to jest zabezpieczenie kredytu?

Zabezpieczenie kredytu to dla banku sposób na ograniczenie ryzyka braku spłaty zobowiązania. Dzięki niemu instytucja może w razie zaprzestania spłaty odzyskać pożyczone pieniądze w całości lub przynajmniej w części. Jeśli bank ma zabezpieczenie spłaty, może Ci często zaproponować kredyt na korzystniejszych warunkach – z niższym oprocentowaniem i dłuższym okresem spłaty.

Jeszcze zanim instytucja pożyczy jakiekolwiek środki, zabezpiecza się poprzez weryfikację wnioskującego. Sprawdza Twoją zdolność kredytową i historię w Biurze Informacji Kredytowej. Banki robią to nie tylko z dbałości o swój portfel, ale przede wszystkim ze względu na Rekomendację S Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Kredytodawca powinien uwzględnić m.in. ryzyko zmiany stóp procentowych i możliwość spadku wynagrodzenia uzyskiwanego przez wnioskującego.

Sprawdź również: Raport BIK: co mówi o Twojej wiarygodności finansowej?

Jakie są formy zabezpieczenia kredytu?

Zabezpieczenia kredytu można podzielić na dwie główne grupy – osobiste i rzeczowe. Na czym polegają i jakie są ich rodzaje?

Zabezpieczenia rzeczowe kredytu

Zabezpieczeniem rzeczowym kredytu jest określony składnik majątku kredytobiorcy. Jeśli nie będziesz spłacać zobowiązania, bank ma prawo przejąć określone mienie tj. nieruchomości lub ruchomości. Jakie są rodzaje zabezpieczeń rzeczowych kredytu?

Hipoteka

To najpopularniejsze zabezpieczenie – stosowane przy kredytach mieszkaniowych, inwestycyjnych i obrotowych. Dochodzi wówczas do wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości. Jeśli nie będziesz spłacać zobowiązania na czas, nieruchomość docelowo może zostać zlicytowana. Środki uzyskane ze sprzedaży pokryją natomiast spłatę zobowiązania. To dla banków solidne zabezpieczenie i dlatego oferują kredyty hipoteczne nawet na 35 lat ze stosunkowo niskim oprocentowaniem.

Zastaw

Ustanawiany jest na wartościowych ruchomościach, takich jak samochody, maszyny przemysłowe czy udziały w spółkach. Zabezpieczenie pozostaje na danej rzeczy nawet wtedy, gdy zmieni właściciela.

Kaucja

To zabezpieczenie w formie określonej kwoty gotówki albo papierów wartościowych na okaziciela. Ta forma zabezpieczenia jest standardem w umowach najmu nieruchomości. Jednak w niektórych przypadkach może mieć zastosowanie przy kredytach.

Blokada środków na rachunku bankowym dłużnika

Polega na zamrożeniu określonej kwoty na koncie bankowym do momentu spłaty zobowiązania.

Cesja wierzytelności

To przeniesienie prawa do określonych dochodów, w tym należności z polisy, na bank udzielający kredytu. Jest stosowana głównie w przypadku kredytów hipotecznych.

Skuteczność zabezpieczenia rzeczowego kredytu

Wykorzystanie takich zabezpieczeń w dużym stopniu ogranicza ryzyko nieotrzymania spłaty kredytu. Co do zasady, takie zobowiązania mają wysoki odsetek spłacalności. Poniższa tabela prezentuje, jak to wyglądało w ostatnich miesiącach w przypadku kredytów mieszkaniowych w różnych walutach.

Kredyt uznaje się za zagrożony, jeśli opóźnienie w spłacie wynosi powyżej 90 dni. Tymczasem z danych BIK wynika, że udział zobowiązań z opóźnieniem w spłacie powyżej 90 dni stanowił pod koniec 2025 roku:

• 8% salda do spłaty w przypadku kredytów gotówkowych,

• 6,1% przy kredytach ratalnych,

• 17,1% przy pożyczkach gotówkowych.

Jak widzisz, w przypadku zobowiązań z zabezpieczeniem rzeczowym banki mają dużo mniej problemów z terminową spłacalnością.

Zabezpieczenia osobiste kredytu

W przypadku zabezpieczenia osobistego mamy do czynienia z przejęciem odpowiedzialności za spłatę zobowiązania przez osobę trzecią lub inny podmiot, który odpowiada solidarnie z kredytobiorcą za zobowiązanie. Wyróżniamy różne rodzaje tego zabezpieczenia.

Warto wiedzieć: Do najczęściej stosowanych form zabezpieczeń osobistych należą poręczenia, które mogą być używane jako zabezpieczenie kredytu gotówkowego oraz celowego.

Poręczenie

Oznacza, że dana osoba godzi się na przejęcie spłaty kredytu, jeśli kredytobiorca zaprzestanie spłaty. Może to być poręczenie wekslowe (solidarna odpowiedzialność za dług) lub poręczenie określone przepisami Kodeksu cywilnego (zobowiązanie do spłaty, jeśli nie będzie tego robić kredytobiorca).

Weksel in blanco

Weksel in blanco to jedna z najprostszych form zabezpieczenia kredytu, która daje bankowi możliwość dochodzenia wierzytelności na warunkach określonych w umowie kredytowej. Wystawca weksla zobowiązuje się do zapłaty, ale bez wskazania kwoty i terminu. Bank może dochodzić należności w przypadku niewywiązywania się kredytobiorcy ze spłaty.

Przykład z życia:
Pan Jan zaciąga w banku kredyt na 50 000 zł. Jako dodatkowe zabezpieczenie podpisuje weksel in blanco. Przez pewien czas spłaca raty terminowo, ale później przestaje regulować zadłużenie. Po bezskutecznych wezwaniach do zapłaty bank, zgodnie z umową i deklaracją wekslową, uzupełnia weksel o kwotę pozostałego długu oraz termin płatności. Sprawa trafia do sądu, gdzie kredytodawca uzyskuje nakaz zapłaty, a po jego uprawomocnieniu ma tytuł wykonawczy. Następnie komornik może rozpocząć egzekucję z majątku dłużnika.

Gwarancja bankowa

W tym przypadku inny bank deklaruje, że w razie konieczności spłaci zobowiązanie. W Polsce często takich gwarancji udziela Bank Gospodarstwa Krajowego, np. w przypadku Rodzinnego Kredytu Mieszkaniowego, czyli zobowiązania bez wkładu własnego.

Przeczytaj także: Ubezpieczenie na życie a kredyt hipoteczny – co musisz wiedzieć i czy bank może go wymagać?

Jakie są korzyści dla kredytobiorcy z zastosowania zabezpieczeń spłaty kredytu?

Dzięki zabezpieczeniom spłaty możesz otrzymać zobowiązanie na korzystniejszych warunkach albo w ogóle mieć szansę na uzyskanie tych środków. Jeśli bank stawia warunek ustanowienia danego zabezpieczenia, to najczęściej nie da się pominąć tego kroku bez spełnienia tych oczekiwań. Nie otrzymasz kredytu mieszkaniowego bez zabezpieczenia w formie hipoteki na nieruchomości.

Takie rozwiązanie niesie za sobą sporo korzyści:

• Niższa prowizja lub marża – skoro bank otrzymuje dodatkowe zabezpieczenie, to może zaoferować kredyt na korzystniejszych warunkach.

• Zwiększenie szans na pozytywne rozpatrzenie wniosku – możliwe, że przyznanie finansowania będzie zbyt ryzykowne bez zabezpieczenia spłaty.

• Kredyt z dłuższym okresem spłaty – rata będzie niższa, ale pamiętaj, że im dłużej spłacasz zobowiązanie, tym więcej ono kosztuje.

• Wyższa kwota kredytu – niedostępna bez dodatkowego zabezpieczenia.

Zabezpieczenie kredytu jest ważne nie tylko dla banku. Dzięki niemu masz szansę na uzyskanie finansowania lub na atrakcyjniejsze warunki.

>> Czytaj także: Co obniża zdolność kredytową?

FAQ – najczęściej zadawane pytania o zabezpieczenie kredytu hipotecznego, gotówkowego i innych

Czy banki wymagają zabezpieczenia kredytu gotówkowego?

Zazwyczaj banki udzielają kredytu gotówkowego bez dodatkowych zabezpieczeń, na podstawie analizy zdolności kredytowej i historii w BIK. Może się jednak zdarzyć, że w Twoim przypadku kredytodawca postawi dodatkowe warunki.

Co się dzieje w przypadku braku spłaty kredytu zabezpieczonego hipoteką na nieruchomości?

Jeśli zaprzestaniesz spłaty, bank rozpocznie windykację. Docelowo zapewne otrzyma nakaz zapłaty, a sprawa trafi do komornika, który zorganizuje licytację nieruchomości. Po jej sprzedaży zostanie spłacone zobowiązanie, a kredytobiorca otrzyma jedynie pozostałą kwotę.  

Czy informacja o zabezpieczeniu spłaty trafia do BIK?

Do BIK trafiają informacje o terminowości spłaty, a nie rodzajach zabezpieczenia. Znajdzie się tam wpis o wpłacie w terminie lub po nim, ale nie o tym, jak zabezpieczony jest kredyt.

Źródła:

1. https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/nowelizacja_rekomendacja_s_23-07-2020_70340.pdf

2. https://media.bik.pl/informacje-prasowe/864554/bik-kredyty-gotowkowe-i-mieszkaniowe-filary-akcji-kredytowej-w-2025-roku