Spis treści
Chociaż całkowite zniesienie podatku Belki wciąż pozostaje w sferze obietnic, rząd proponuje inwestorom alternatywę: projekt ustawy o Osobistych Kontach Inwestycyjnych (OKI). Co ta zmiana oznacza dla naszych portfeli? Jak w praktyce będą działać nowe konta i czy rzeczywiście opłaca się ulokować na nich oszczędności? Prześwietlamy mocne i słabe strony OKI, sprawdzając, jak wypada na tle dobrze znanych rozwiązań, takich jak IKE, IKZE czy OIPE.
Nie masz czasu czytać? Oto kluczowe informacje:
Rząd przyjął 5 maja 2026 r. projekt ustawy o kontach osobistych (OKI)
OKI, czyli Osobiste Konto Inwestycyjne to dobrowolne konto oszczędnościowo-inwestycyjne umożliwiające inwestowanie środków bez płacenia podatku od zysków kapitałowych do określonego limitu.
Po przekroczeniu limitu ma obowiązywać podatek od wartości aktywów w wysokości 19 proc. wartości stopy referencyjnej NBP, obowiązującej na dzień 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy.
Zwolnienie z podatku od wartości aktywów zgromadzonych na OKI obowiązuje do 100 000 zł dla instrumentów inwestycyjnych, a 25 000 zł dla aktywów oszczędnościowych.
Konto skierowane jest zarówno do początkujących inwestorów, jak i osób z większym doświadczeniem na rynkach finansowych.
Projekt ustawy zakłada możliwość prowadzenia więcej niż jednego konta OKI.
OKI będą obsługiwane przez banki krajowe, domy maklerskie, zakłady ubezpieczeń, dobrowolne fundusze emerytalne, fundusze inwestycyjne.
Nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku.
Nowy sposób na podatek Belki. Jak działa konto OKI?
Obietnice dotyczące likwidacji podatku od zysków kapitałowych nadal pozostają niespełnione, ale rząd - na otarcie łez podatników - przyjął projekt ustawy o Osobistych Kontach Inwestycyjnych.
Czym jest OKI?
OKI to stworzone przez polski resort finansów dobrowolne rozwiązanie, które ma zachęcić Polaków do lokowania kapitału i inwestowania na giełdzie.
Konto ma umożliwiać:
lokowanie oszczędności na lokatach bankowych, w obligacjach oszczędnościowych do 25 000 zł bez konieczności płacenia podatku Belki (wyższe kwoty opodatkowano nowym podatkiem od wartości aktywów).
inwestowanie środków na preferencyjnych warunkach podatkowych - do 100 tys. złotych bez podatku, a powyżej tej kwoty każdego roku należy opłacić podatek od wartości aktywów zgromadzonych na koncie.
Nowy podatek, w przeciwieństwie do podatku od zysków kapitałowych, trzeba będzie zapłacić od wartości aktywów zgromadzonych na OKI niezależnie od bieżących wyników inwestycyjnych. To oznacza konieczność rozliczenia się z urzędem skarbowym również w przypadku straty części kapitału.
Spec. ds. finansów i ubezpieczeń
OKI to nie tylko kolejny instrument finansowy umożlwiający regularne inwestowanie, ale również nowy podatek. Obok korzyści wprowadzonego rozwiązania, w pakiecie dostajemy nowe przepisy już i tak skomplikowanego systemu podatkowego.
OKI, czyli Osobiste Konto Inwestycyjne - na czym polega?
Podstawowe czynności związane z prowadzeniem konta mają być dla inwestorów bezpłatne. To oznacza brak opłat za otwarcie konta, a także wpłaty i wypłaty środków pieniężnych.
Podobnie jak w przypadku IKE i IKZE możemy zdecydować, w jakiej formie otworzymy OKI - czy skupimy się wyłącznie na wąskich możliwościach oszczędnościowych w ramach lokat i obligacji skarbowych, czy będziemy inwestować np. w akcje, jednostki funduszy inwestycyjnych, obligacje korporacyjne.
Na tym podobieństwa z kontami emerytalnymi III filaru w zasadzie się kończą - największą zaletą dla wielu (oprócz oczywistego braku podatku Belki) może okazać się brak ograniczeń związanych z wypłatą środków. W ramach OKI inwestorzy będą mogli dowolnie dysponować środkami, wpłacając i wypłacając pieniądze w zależności od potrzeb, bez ryzyka utraty korzyści podatkowych. Jedynym ograniczeniem wpływającym na zwolnienie podatkowe ma być limit kwotowy do 100 tyś. złotych.
To sprawia, że OKI może być dobrym rozwiązaniem dla osób budujących poduszkę finansową lub odkładających pieniądze na wkład własny w nieruchomość.
Kto będzie mógł założyć konto z preferencyjnym opodatkowaniem?
OKI to rozwiązanie skierowane do osób pełnoletnich - zgromadzone na koncie aktywa będą stanowiły ich własność prywatną, podobnie jak ma to miejsce w przypadku kont emerytalnych takich jak IKZE czy IKZE.
Projekt ustawy zakłada, że inwestorzy będą mogli zawierać więcej niż jedną umowę o prowadzenie OKI. Wyjątkiem będzie okres przejściowy do końca 2027 r., kiedy możliwe będzie posiadanie tylko jednego Osobistego Konta Inwestycyjnego.
Co to oznacza w praktyce? Inwestor będzie miał możliwość założenia OKI w kilku miejscach, lokując część środków, np. w lokaty bankowe, czy skarbowe obligacje oszczędnościowe, a pozostałe środki inwestując w ramach drugiego OKI w jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych.
Warto wiedzieć
Osobiste konta inwestycyjne opierają się na dobrowolności - każda osoba pełnoletnia będzie mogła skorzystać z nowej optymalizacji podatkowej.
Nowe konto inwestycyjne skierowane zarówno do osób początkujących, jak i inwestorów posiadających większą wiedzę z zakresu finansów, którzy szukają optymalizacji podatkowych.
Zasady działania OKI, limity wpłat i ograniczenia
W ramach OKI inwestor będzie mógł dowolnie rozporządzać swoim kapitałem kierując środki m.in. na:
akcje,
obligacje,
fundusze ETF,
fundusze inwestycyjne,
lokaty,
obligacje oszczędnościowe.
Warto wiedzieć
Instytucje oferujące OKI będą musiały przeprowadzić ocenę kompetencji i doświadczenia inwestycyjnego klienta. Dodatkowo ich obowiązkiem będzie odebranie od inwestora oświadczenia, że rozumie on koszty oraz ryzyko wpisane w dane aktywa.
Jeśli na koncie znajdzie się więcej niż 100 000 zł, od tej dodatkowej kwoty trzeba będzie zapłacić nowy podatek. W 2027 roku wyniesie on 0,85% stopy referencyjnej NBP. Stawka podatku ma wynosić 19% wartości stopy referencyjnej NBP obowiązującej w dniu 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy.
Od 2030 roku limit środków wolnych od podatku będzie automatycznie podnoszony o wskaźnik inflacji CPI. Do wyliczenia nowej kwoty posłużą dane za pierwsze dziewięć miesięcy ubiegłego roku.
Warto wiedzieć
Kluczową różnicą między Osobistym Kontem Inwestycyjnym (OKI) a rachunkami emerytalnymi takimi jak IKE czy IKZE jest stopień płynności kapitału. Podczas gdy systemy III filaru narzucają restrykcje dotyczące wieku ubezpieczonego oraz horyzontu czasowego inwestycji, OKI gwarantuje pełną swobodę w zakresie wpłat i wypłat środków w dowolnym terminie.
Od kiedy można skorzystać z Osobistego Konta Inwestycyjnego?
Chociaż początkowo minister finansów zakładał wprowadzenie nowego rozwiązania jeszcze w tym roku, ostatecznie OKI będzie można otworzyć dopiero na początku 2027 r.
Alternatywy dla OKI
OKI | IKZE | IKE | Ubezpieczenie z gwarancją wypłaty | Rachunek maklerski | |
|---|---|---|---|---|---|
Limity wpłat | Brak limitu wpłat | Roczny limit wpłat. | Roczny limit wpłat. 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia | Brak limitów ustawowych - możliwe ograniczenia określone w umowie | Brak limitów |
Lokowanie środków | Zależne od dystrybutora (np. gotowe portfele, fundusze inwestycyjne, ETF-y). | Zależne od formy IKZE (akcje, obligacje, fundusze (TFI), ETF-y, lokaty) | Zależne od formy IKE (akcje, obligacje, fundusze (TFI), ETF-y, lokaty) | Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe (UFK) lub tradycyjna lokata w fundusz gwarantowanym. | Pełen dostęp do giełdy: akcje, obligacje, ETF-y, itd. |
Ulga podatkowa | Zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych do 25 tys. dla oszczędności i 100 000 zł dla inwestycji. Powyżej limitu obowiązuje podatek od wartości aktywów inwestycyjnych. | Bieżąca ulga: wpłaty odlicza się od dochodu w rocznym PIT, co generuje natychmiastowy zwrot podatku. | Zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych (podatku Belki) przy wypłacie po 60. roku życia. | Zwolnienie z podatku Belki w trakcie trwania umowy oraz brak podatku od spadków dla uposażonych. | Brak |
Sposób rozliczenia podatku | Brak konieczności płacenia podatku do ustawowego limitu. Kwoty powyżej limitu należy rozliczać każdego roku w zeznaniu podatkowym. | Brak podatku przy spełnieniu warunków wieku. Wcześniejszy zwrot = konieczność zapłaty 19%. | Wypłata na emeryturze (po 65. r.ż.) podlega ryczałtowi 10%. Wcześniejszy zwrot dolicza się do dochodu (skala PIT). | Świadczenie gwarantowane (śmierć/dożycie) zwolnione z dochodowego. Rezygnacja przed czasem może generować podatek. | Samodzielne roczne rozliczenie na formularzu PIT-38 na podstawie deklaracji PIT-8C z biura maklerskiego |
Kto może założyć? | Każda osoba pełnoletnia | Każda osoba, która ukończyła 16. rok życia (małoletni tylko, gdy uzyskuje dochody z pracy). | Każda osoba, która ukończyła 16. rok życia (małoletni tylko, gdy uzyskuje dochody z pracy). | Każda osoba pełnoletnia (wskazująca siebie lub osobę bliską jako ubezpieczonego). | Każda osoba pełnoletnia, a za zgodą opiekunów prawnych również małoletni. |
Horyzont czasowy | Dowolny (elastyczność wypłat) | Z myślą o emeryturze – docelowo do osiągnięcia 65. roku życia, aby zachować preferencyjną stawkę 10%. | Z myślą o emeryturze – docelowo do osiągnięcia 60. roku życia (lub 55. przy uprawnieniach emerytalnych). | Średnio- lub długoterminowy (często umowy strukturyzowane na 5, 10, 20 lat lub dożywotnie) | Dowolny (od spekulacji jednodniowej (day-trading) po inwestycje wielopokoleniowe). |
Psychologiczny aspekt oszczędzania i automatyzacja | Średnia dyscyplina. Łatwy dostęp do środków może kusić do wcześniejszego wypłacenia kapitału na bieżące wydatki. | Bardzo wysoka dyscyplina. Konieczność oddania ulgi i zapłaty podatku wg skali (nawet 32%) przy zwrocie drastycznie blokuje impulsywne decyzje. | Wysoka dyscyplina. Wizja utraty wypracowanego zwolnienia z podatku Belki skutecznie zniechęca do przedwczesnej wypłaty. | Wysoka dyscyplina Gwarancja wypłaty eliminuje stres związany z bessą na giełdzie. Umowa wymusza systematyczność wpłat. | Niska dyscyplina / Wysoki stres. Pełna płynność i ciągły podgląd wyceny na żywo sprzyjają emocjonalnym decyzjom i panice. |
Jak zacząć gromadzić środki na przyszłość?
Wprowadzenie OKI ma na celu wsparcie i propgowanie budowania kapitału przez Polaków. Rząd zakłada, że nowe konto ułatwi inwestowanie i zapewni korzystniejsze efektywne opodatkowanie, tym samym zachęcając coraz więcej osób do długoterminowego oszczędzania. Zanim jednak będziemy mieli możliwość sprawdzenia na własnej skórze, czy konta OKI faktycznie będą tak opłacalne podatkowo minie jeszcze trochę czasu. Warto już teraz każdą nadwyżkę lokować w instrumenty o akceptowalnym dla nas poziomie ryzyka.
Osoby, które dopiero zaczynają budować swój majątek i mają niską tolerancję na ryzyko mogą zainteresować się lokatami bankowymi, obligacjami skarbowymi, a także polisami na życie i dożycie. Te ostatnie oprócz ochrony ubezpieczeniowej oferują gwarantowaną wypłatę na koniec umowy. To rozwiązanie może sprawdzić się szczególnie u osób, które mają problem z "podbieraniem" oszczędności i systematycznym odkładaniem pieniędzy - polisa wymaga regularnego opłacania składki, a środki trudniej wypłacić przed końcem umowy niż chociażby z lokaty.
Dla kogo? | Stopa zwrotu | Zalety | Wady | |
|---|---|---|---|---|
IKZE | Dla osób uzyskujących dochody (szczególnie na etacie lub JDG w wyższych progach podatkowych 12%, 32% lub liniowym), które chcą zmniejszać swój podatek dochodowy (PIT) co roku. | Zależy od wybranej formy IKZE. Dodatkową, gwarantowaną korzyścią finansową jest coroczny zwrot z podatku PIT (od kilkunastu do nawet 32% wartości wpłat w danym roku). |
|
|
IKE | Dla osób myślących długoterminowo o emeryturze, które chcą inwestować większe kwoty (wyższy limit roczny niż w IKZE) i zależy im na całkowitym zwolnieniu z podatku Belki. | Zależy od wybranej formy IKE |
|
|
Lokata bankowa | Dla tradycjonalistów, osób o zerowej tolerancji na ryzyko oraz tych, którzy szukają bezpiecznego miejsca na poduszkę finansową lub chcą przechować gotówkę na krótki czas (np. kilka miesięcy). | Niska i ściśle powiązana ze stopami procentowymi NBP. |
|
|
Ubezpieczenie z gwarancją wypłaty | Dla osób szukających połączenia ochrony życia i zdrowia z bardzo bezpiecznym, długoterminowym oszczędzaniem (np. na start w dorosłość dla dziecka lub bezpieczną emeryturę). | Niska, zbliżona do obligacji skarbowych lub lokat (2-5%). |
|
|
Rachunek maklerski | Dla osób świadomych rynkowo, akceptujących ryzyko strat, które chcą mieć pełną kontrolę nad swoimi pieniędzmi i samodzielnie inwestować w akcje, obligacje, surowce czy fundusze ETF. | Nieograniczona w obie strony. Można zyskać kilkadziesiąt/kilkaset procent, ale można też stracić większość lub całość zainwestowanego kapitału. Wynik zależy od strategii i wiedzy inwestora. |
|
|
Co warto zapamiętać?
OKI to nowe rozwiązanie o charakterze oszczędnościowym, które ma umożliwiać inwestowanie pieniędzy na preferencyjnych warunkach podatkowych.
Po przekroczeniu limitu kwoty zwolnionwej z podatku pozostałe środki będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od wartości aktywów zgromadzonych na OKI, niezależnie od stopy zwrotu z inwestycji.
Stawka podatku od wartości aktywów zgromadzonych na OKI (powyżej 100 000 zł) ma wynieść w 2027 r. 0,85 proc.
Od 2030 r. wartość aktywów zwolnionych z opodatkowania będzie waloryzowana o wskaźnik inflacji z pierwszych trzech kwartałów roku ubiegłego.
W ramach OKI będzie można lokować kapitał m.in. w akcje, obligacje, fundusze ETF, jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, lokaty, obligacje oszczędnościowe.
Osobiste Konto Inwetstycyjne skierowane jest do dwóch grup inwestorów: początkujących, dla których korzyści podatkowe mają być motywacją do rozpoczęcia inwestowania, jak i tych posiadających doświadczenie.
Najczęściej zadawane pytania
Autor
Spec. ds. ubezpieczeń
Redaktorka, autorka poradników o tematyce ubezpieczeniowej i finansowej z kilkuletnim doświadczeniem. Specjalizuje się w projektowaniu komunikacji opartej na potrzebach i emocjach ludzi.
